ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
STAJLA İLGİLİ GENEL AÇIKLAMALAR
BİRİNCİ STAJ:
Bu stajın amaçları, öğrencinin elektrik-elektronik mühendislerinin işyerlerindeki görev ve işlevlerini gözlemleyerek profesyonel mühendislik yaşamını tanıması, sanayi kuruluşları ve teknoloji düzeyi hakkında fikir edinmesidir.
Bu stajın, planlama ve organizasyon, ölçme, testler ve kalite kontrol, imalat ve montaj, bakım-onarım, bilgisayarlar, elektrik makinaları gibi alanlarda yapılması tavsiye edilmekle beraber, Staj Alanları kısmında belirtilen diğer alanlardan, öğrencinin o zamana kadar edinmiş olduğu temel elektrik-elektronik, elektromanyetik vb. bilgilerle anlayabileceği faaliyetleri de kapsayabilir.
İKİNCİ STAJ:
Bu stajın amaçları, öğrencinin gördüğü derslerin teknolojiye uygulanabilirliğini anlaması, kendisine hedefler belirleyerek uzmanlık alanı seçimi için fikir edinmesi, mühendislik çözümleri ve bu çözümlerin gerçekleştirilmesini uygulamalı olarak gözlemesidir.
Bu stajın, planlama ve organizasyon, elektrik makinaları, otomasyon ve kontrol, tasarım, araştırma-geliştirme, elektrik tesisleri, proje çizimi ve gerçekleştirilmesi, haberleşme sistemleri gibi alanlarda yapılması tavsiye edilmekle beraber, Staj Alanları kısmında belirtilen diğer alanlardan ikinci staj seviyesine uygun faaliyetleri de kapsayabilir. Ancak planlama ve organizasyon hariç, birinci ve ikinci staj alanları farklı olmalıdır.
STAJ ALANLARI:
1. Planlama ve Organizasyon:
İşyerindeki yönetim yapısı, görev dağılımı, dışarıdan nasıl iş alınıp yürütüldüğü gibi konular öğrenilip anlatılmalıdır. Yöneticilerle uygulayıcılar arasındaki ilişki gözlenmeli, mühendisin sorumlulukları ve işlerin nasıl bir plan ve organizasyon çerçevesinde yürütüldüğünü anlamaya çalışmalıdır.
2. Ölçme, Testler ve Kalite Kontrol:
Ölçme yöntemleri, hassas bir ölçüm için dikkat edilmesi gereken hususlar, kullanılan sensörler öğrenilmelidir. Gerek sistemlerin doğru çalışıp çalışmadığını anlamak için, gerekse kalite kontrol için yapılan testler ve bu testlerin sistemlerin çalışma ilkeleriyle ilişkisi öğrenilip anlatılmalıdır.
3. İmalat ve Montaj:
Staj yerinde imal edilen cihaz veya modüllerin çalışma ilkelerini kavramalı, hızlı, güvenilir ve kaliteli imalat için kullanılan teknikleri anlamalıdır. Montajı yapılan cihazların, modüllerin birleştirilmesi şeklinde üretilmesinin avantajları, bu modüller arasındaki uyum ve veri alışveriş protokolleri gibi hususları öğrenmelidir.
4. Bakım-Onarım:
Cihazların, özelliklerine göre ne tür bakım gerektirdiği, zamanında bakım yapılmazsa ortaya çıkabilecek sorunlar hakkında bilgi edinmelidir. Arızaların hangi kulanım hatalarından ve hangi birimlerin bozulmasından kaynaklanabileceği ve nasıl onarılabileceği gibi hususlar öğrenilmelidir.
5. Bilgisayarlar:
Genel olarak bilgisayar stajları donanım ve ağ kurulumu gibi alanlarda yapılabilir. Bilgisayar yazılımları staj konuları kapsamında değildir; ancak bilgisayar, mikrodenetleyici veya DSP destekli denetim uygulamalarındaki gibi, dış bir donanımı denetlemek için yapılan yazılımlar (gömülü yazılımlar gibi) staj konuları kapsamındadır.
6. Elektrik Makinaları:
Transformatörler, doğru ve alternatif akım motor ve jeneratör çeşitleri, özel amaçlı motor ve jeneratörler, bobinaj teknikleri gibi konular incelenmelidir. Bunların hesaplamaları, kullanım yöntemleri ve dikkat edilmesi gereken hususlar, motorlara yol verme teknikleri, aşırı akımlara karşı koruma, hız ve konum kontrolü gibi konular uygulamalı olarak gözlenmeli ve anlatılmalıdır.
7. Otomasyon ve Kontrol:
Rölelerle basit seviyede yapılan otomasyondan programlanabilir mantıksal kontrole (PLC) kadar çeşitli otomasyon yöntemleri, kullanılan sensörler, oransal-integral-türevsel (PID) kontrol uygulamaları, doğrusal ve doğrusal olmayan kontrol teknikleri gibi konuları kapsar.
8. Tasarım:
Analog veya sayısal elektronik devre tasarımları öğrenilip anlatılabilir. Tasarlanacak devreler ve sistemler için kullanıcı tarafından hangi tasarım kriterlerinin istendiği ve bu kriterleri sağlamak için mühendisler tarafından ne gibi teknikler kullanıldığı, hangi özelliklerde alt birimlerin bir araya getirileceği ve gerekiyorsa bunlara ne gibi ilavelerde bulunulacağı gibi konular üzerinde durulmalıdır.
9. Araştırma-Geliştirme (ARGE):
Mevcut sistemlerdeki ne gibi yetersizliklere çözüm arandığı, ne gibi iyileştirmelerin hedeflendiği, hangi engellerin geliştirmeyi sınırladığı ve bu sınırların aşılması için düşünülen çözüm önerileri incelenmelidir. Bu çözüm önerileri üzerinde yapılan araştırmalardan ve deneylerden bahsedilmelidir.
ARGE çalışmalarına büyük miktarda kaynak ayıran bazı kuruluşlar, rakiplerinin eline geçmesi endişesiyle öğrencinin bu bilgileri staj defterine ayrıntılı olarak yazmasına kısıtlama getirmektedirler. Böyle durumlarda öğrenciden beklenen, kendi ufkunu ve kapasitesini mümkün olduğunca geliştirecek şeyler öğrenmesi ve staj defterine izin verildiği kadar, en azından ana hatlarıyla öğrendiklerini yazmasıdır. Şayet staj yeri yetkilileri staj defterinde bu bilgilerden bahsedilmesine aşırı derecede kısıtlama getiriyor hatta öğrencinin bir şeyler öğrenmesine bile izin vermiyorsa bu takdirde bu işyeri dünya çapında büyük bir kuruluş bile olsa doğru bir staj yeri değildir.
10. Elektrik Tesisleri:
Hidroelektrik, termik veya kojenerasyon santrallerinde enerji üretimi, üretilen enerjinin uzaklara iletimi ve dağıtımı, koruma ve korunma yöntemleri gibi konulardır. Transformatör seçimi ve soğutma şekilleri, ayırıcılar, kesiciler, elektrik direkleri, kullanılan kablo ve iletkenler, sigortalar, röleler, izolasyon elemanları, yüksek gerilim teknikleri, tesis ve can güvenliği için dikkat edilmesi gereken hususlar üzerinde durulmalıdır.
11. Proje çizimi ve gerçekleştirilmesi:
Bina aydınlatma projeleri veya kuvvetli akım projelerinin çizilmesi, projelerin çiziminde kullanılan teknikler ve kullanılan semboller, uyulması gereken kurallar öğrenilmelidir. Projenin gerçekleştirilmesi ve denetlenmesinin yöntemleri anlatılabilir.
12. Haberleşme Sistemleri:
Alıcı ve verici sistemler; radyo, televizyon, telefon, uydu ve GSM haberleşmesi gibi analog ve sayısal haberleşme sistemleri; gizli bilgi iletim yöntemleri; radyolink istasyonları, aktarıcı istasyonları, antenler vb. yüksek frekans sistemleri konularındaki uygulamalar öğrenilmelidir.
13. Başka Bazı Alanlar:
Elektrik-elektronik mühendisinin bulunmasını gerektiren, ancak burada adı geçmeyen, staj komisyonunun uygun bulacağı başka bazı alanlarda da staj yapılabilir.
UYARILAR:
1) Staj yerinde en az bir elektrik-elektronik mühendisi (haberleşme, mekatronik, kontrol, bilgisayar vb. yakın mühendislikler de elektrik-elektronik mühendisliği kapsamında değerlendirilebilir) bulunmalı ve elektrik-elektronik mühendisliği yapılıyor olmalıdır. Günlük raporlar staj yerindeki bir mühendis tarafından onaylanmalıdır. Onaylayanın ne mühendisi olduğu kaşesinde belli değilse yazılarak belirtilmelidir.
2) En geç staja başladığınız ilk hafta içinde Staj Komisyonu Başkanı’na şu bilgileri içeren, konu kısmında “STAJ” yazan bir e-posta gönderilmelidir:
§ Staj yerinizin adı ve adresi (sizin çalıştığınız birimi de belirterek)
§ İnternet adresi
§ Telefon numarası (size erişilebilecek işyerine ait bir numara, gerekiyorsa dahili numarayla birlikte)
§ Planlanan başlama ve bitiş tarihleriniz
§ O yaz yaz okuluna gidip gitmediğiniz, gidiyorsanız yaz okulunun yeri, başlama ve bitiş tarihleri (son sınav tarihi bitiş tarihidir) ile derslerin adları
§ Çift anadal yapanların diğer anadalda da o yaz staj yapıp yapmadıkları, yapıyorlarsa onun başlama ve bitiş tarihleri
§ Bütünleme sınavları bitmeden staja başlayanların final/bütünleme sınavlarından sonuncusunun adı ve tarihi
3) Staj süresi için iş günü sayısı esastır. Bu nedenle 30Ağustos ve varsa diğer resmi tatil günlerinin iş günü sayılmayacağını bilerek staj sürenizi belirleyiniz.
4) Raporlar, öğrencinin anlattıklarını öğrendiği belli olacak bir üslupla yazılmalıdır. Yalnızca ne iş yapıldığı gibi kısa ifadeler değil, neyin neden yapıldığı, ne işe yaradığı, nasıl çalıştığı veya neler gözlendiği gibi açıklayıcı ifadeler kullanılmalıdır. Raporların el yazısıyla yazılması zorunludur. Ancak birkaç sayfalık kuruluş tanıtımı, şekiller, tablolar, programlar vb bilgisayar çıktısı olabilir.
5) Raporlarda açıklaması yapılmayan şekiller, gereksiz broşürler, kullanma kılavuzları vb. matbu dökümanlar; kullanıcıya hitap eden reklam tarzında ifadeler bulunmamalıdır. Cihaz veya sistemler tanıtılacaksa mühendislik yönü ele alınarak tasarım ve çalışma ilkeleri vb. anlatılmalıdır.